Onderzoekers bezorgd: "Vlaanderen, financier geen militair onderzoek"
17-05-2018 -

Meer dan honderd onderzoekers aan Vlaamse universiteiten richten zich in een open brief aan ministers Muyters en Bourgeois. Ze vragen om de ethische regels te behouden die ervoor zorgen dat er geen Vlaams belastinggeld naar militair onderzoek kan gaan. Een delegatie onderzoekers overhandigde de brief vandaag persoonlijk op het kabinet van minister Muyters.

Meer dan honderd onderzoekers aan Vlaamse universiteiten richten zich in een open brief aan ministers Muyters en Bourgeois. Ze vragen om de ethische regels te behouden die ervoor zorgen dat er geen Vlaams belastinggeld naar militair onderzoek kan gaan. Een delegatie onderzoekers overhandigde de brief vandaag persoonlijk op het kabinet van minister Muyters.

In de jaren ’90 nam de Vlaamse regering de ethische beslissing om geen Vlaamse overheidssteun te geven aan militair onderzoek, de zogenaamde IWT-richtlijn. Op vraag van de defensie-industrie wordt deze richtlijn nu herzien.

Honderdvijfentwintig Vlaamse onderzoekers uiten hun bezorgdheid en pleiten voor het behoud van de richtlijn.
"Het afschaffen van de IWT-richtlijn zal leiden tot een verschuiving van middelen ten nadele van civiel onderzoek," zegt Lieven Bervoets, professor Biologie aan de Universiteit Antwerpen. "Een overheid moet keuzes maken. Ze kan een euro slechts éénmaal uitgeven. Ofwel doet ze dat aan onderzoek dat onze levenskwaliteit verhoogt, zoals naar kanker of duurzame klimaatoplossingen, ofwel investeert ze in onderzoek naar wapentuig dat de kwaliteit van het doden verhoogt. Ik kom hier vandaag pleiten voor een positieve en ethische keuze".

"We probeerden een afspraak te maken, maar helaas wilden minister Muyters of zijn medewerkers ons niet ontvangen. Jammer dat hij wél oor heeft voor de argumenten van de industrie" zegt Charlotte Bollaert, assistente aan de UGent.

Ook Hendrik Vos, professor Europese politiek aan de UGent ondertekende de brief. "De bedrijven actief in de wapenindustrie willen dat Vlaanderen mee stapt in een oorlogseconomie die geen antwoord biedt op de veiligheidsuitdagingen waarmee we vandaag geconfronteerd worden. Er is geen enkele garantie dat de wapentechnologie niet in verkeerde handen terecht zal komen."

Nooit meer oorlog?

De herziening van de IWT richtlijn komt er op vraag van Agoria, de sectorfederatie van de wapenindustrie. Maar niet iedereen in Vlaanderen deelt het standpunt van de wapenlobby om Vlaams belastinggeld te besteden aan wapenonderzoek. Vlaamse NGO's en vakbonden riepen op om de richtlijn te behouden: "Deze richtlijn is geen kwestie van economie, maar gaat over oorlog en vrede."
Elvis Peeters, schrijver en vrijwilliger bij Vredesactie publiceerde een opiniestuk in De Standaard: "De IWT-richtlijn betekende een ethische keuze tegen een industrie van de dood. Die nu herroepen, haalt het laatste greintje geloofwaardigheid onderuit van wie beweert uit een beweging te stammen die gesterkt werd met de gedachte Nooit meer oorlog. Wil minister Muyters het zover drijven?" Nog meer auteurs, muzikanten en politici kropen in de pen omdat ook zij vinden dat de overheid de wapenindustrie niet goedschiks ter wille dient te zijn, op VRTNWS verscheen vandaag een bloemlezing uit hun teksten.

Meer achtergrond informatie over de IWT richtlijn in dit dossier.

Vlaams geld voor militair onderzoek? Dossier IWT richtlijn
16-05-2018 -

In de jaren ’90 nam de Vlaamse regering de ethische beslissing om geen Vlaamse overheidssteun te geven aan militair onderzoek, de zogenaamde IWT-richtlijn. Op vraag van de defensie-industrie wordt deze richtlijn nu herzien.

De IWT-richtlijn, waarover gaat het?

In 1999 maakt de Vlaamse overheid de ethische keuze om geen Vlaamse overheidssteun te geven aan militair onderzoek. Ze vaardigt de zogenaamde IWT-richtlijn* uit die belastinggeld voor wapenprojecten uitsluit.

In februari 2007 maakt het Vlaams Vredesinstituut, een instelling verbonden aan het Vlaams Parlement, een grondige doorlichting van het beleid rond de richtlijn en de economische impact ervan. Het spreekt zich uit voor het behoud van de ethische richtlijn en pleit voor de uitbreiding ervan naar het hele instrumentarium voor overheidssteun. De richtlijn is niet alleen vanuit ethisch oogpunt, maar ook vanuit economisch perspectief zinvol getuigt het onderzoek 'Economische impact van militaire O&O' waaruit blijkt dat innovatiesteun aan militaire O&O in ontwikkelde landen geen economisch voordeel brengt.

Eind januari 2018 vraagt de Vlaamse sectorfederatie van de defensie-industrie Agoria in een persoffensief om de ethische IWT-richtlijn te schrappen. Diezelfde dag nog reageert bevoegd minister Muyters en kondigt aan aan om de richtlijn te willen herzien en daarvoor een advies in te winnen bij VARIO, de strategische raad voor ondernemen en innovatie. In het parlement verklaart Muyters geen advies te willen inwinnen bij het Vlaams Vredesinstituut. Zijn partijgenoot en voorzitter van het Vlaams Parlement Jan Peumans vraagt op eigen initiatief wel een advies aan het Vlaams Vredesinstituut.

Half april 2018 publiceert VARIO zijn advies. De Raad stelt voor om de IWT richtlijn af te schaffen en Vlaamse overheidssteun voor militair onderzoek mogelijk te maken. Het Vlaams Vredesinstituut zal half juni haar advies bekend maken.

Waarom vraagt de defensie-industrie nu een schrapping van de richtlijn?

Communicatietechnologie en computergestuurde wapensystemen worden steeds belangrijker in de strategische opmaak van militaire operaties. Vlaamse bedrijven die in de defensiesector actief zijn, specialiseren zich in onderdelen van deze complexe wapensystemen. Volgens hen is in een vooruitstrevende kennisregio innovatieondersteuning door de overheid noodzakelijk, ook in de militaire sfeer. Het komt er voor de bedrijfswereld op aan de risico's die aan innovatie verbonden zijn, in te dekken. Deze vraag kadert in een wereldwijde tendens om kosten van risico's door de gemeenschap te laten dragen en de eventuele winsten van innovatieve producten te privatiseren. Moet de belastingbetaler die reeds de eindfactuur van de vaak ondoorzichtige aanbestedingen in de defensie- en veiligheidssector betaalt, ook nog eens opdraaien voor de innovatierisico's in deze sector?

De IWT richtlijn stelt van niet. Vandaag is de druk vanuit de wapenlobby extra groot omdat ze zich geruggensteund voelt door Europa. De Europese Unie heeft de oprichting van een Europees Defensiefonds aangekondigd en wil hiermee de Europese wapenindustrie met miljarden subsidiëren. Agoria wil dat Vlaanderen mee op dezelfde trein springt.

Het Europees Defensiefonds, wat is het?

De Europese Commissie werkt aan de oprichting van een Europees Defensie Fonds ter waarde van veertig miljard euro voor de komende tien jaar. Dit fonds moet onderzoek en ontwikkeling van wapens financieren. Deze stappen zijn een kantelpunt in het oorspronkelijk civiele Europese project.

De Europese Unie dreigt hierdoor mee te stappen in een wedloop in autonome wapens. De militaire technologieën die nu worden ontwikkeld, bepalen mee de oorlogsvoering van de toekomst. Een wezenlijk publiek debat over de wenselijkheid van deze technologieën blijft uit. Hoe deze technologieën veiligheidsuitdagingen tegemoet komen, is onduidelijk. Deze stappen zullen niet leiden tot meer vrede of veiligheid. Integendeel. Dit zal enkel leiden tot meer globale spanningen. In de tussentijd wordt wetenschappelijk onderzoek dat wel kan bijdragen aan de preventie van gewelddadige conflicten verwaarloosd.

'Vlaanderen, Europa, financier geen wapenonderzoek'

Maar niet iedereen deelt het standpunt van de wapenlobby om belastinggeld te besteden aan wapenonderzoek. Vlaamse NGO's en vakbonden riepen op om de IWT richtlijn te behouden: "Deze richtlijn is geen kwestie van economie, maar gaat over oorlog en vrede." Elvis Peeters, schrijver en vrijwilliger bij Vredesactie publiceerde een opiniestuk in De Standaard: "De IWT-richtlijn betekende een ethische keuze tegen een industrie van de dood. Die nu herroepen, haalt het laatste greintje geloofwaardigheid onderuit van wie beweert uit een beweging te stammen die gesterkt werd met de gedachte Nooit meer oorlog. Wil minister Muyters het zover drijven?

Nog meer auteurs, muzikanten en politici kropen in de pen omdat ook zij vinden dat de overheid de wapenindustrie niet goedschiks ter wille dient te zijn, op VRTNWS verscheen vandaag een bloemlezing uit hun teksten.

Meer dan honderd Vlaamse onderzoekers vragen in een open brief aan minister Muyters en aan minister president Bourgeois om geen belastinggeld te gebruiken voor onderzoek naar nieuwe wapens.

De Europese website www.researchersforpeace.eu, een initiatief van Vredesactie samen met Europese partners, verzamelt de stemmen van academici en onderzoekers die vinden dat de EU geen onderzoek naar wapens mag subsidiëren. Honderden wetenschappers ondertekenden de oproep. Vredesactie nodigt alle wetenschappers uit om hun stem te laten horen en de EU op te roepen om onmiddellijk te stoppen met het financieren van militair onderzoek.

** De IWT-richtlijn
“Zowel voor wat betreft de steun aan de diverse projectvormen van wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling, als wat betreft de financiering van onderzoeksmandaten, wenst de Vlaamse regering de ondersteuning uit te sluiten van projecten en mandaten welke rechtstreeks leiden tot toepassingen in wapens en wapensystemen, munitie en speciaal voor militair gebruik dienstig materieel en daaraan verbonden technologie, zoals bepaald in de wet van 5 augustus 1991 betreffende de in-, uit- en doorvoer van wapens, munitie en speciaal voor militair gebruik dienstig materieel en daaraan verbonden technologie.”

Rebecca Harms (CC)
Hoe het Europees migratiebeleid de vluchtelingencrisis net verergert
14-05-2018 -

Dit artikel verscheen eerder op www.mo.be.

November 2017, de Middenlandse Zee. Een bootje met zo een 130 migranten staat op zinken. De ngo Sea Watch schiet ter hulp. Ook de Libische kustwacht komt ter plaatse. In de chaos die daarop volgt, komen 20 migranten om het leven. De overlevende migranten komen terecht in Libische detentiecentra, waar ze uitgehongerd, verkracht, geslagen en afgeperst worden. Twee van de overlevenden worden gefolterd door middel van elektrocutie en verkocht.

Rebecca Harms (CC)

November 2017, de Middenlandse Zee. Een bootje met zo een 130 migranten staat op zinken. De ngo Sea Watch schiet ter hulp. Ook de Libische kustwacht komt ter plaatse. In de chaos die daarop volgt, komen 20 migranten om het leven. De overlevende migranten komen terecht in Libische detentiecentra, waar ze uitgehongerd, verkracht, geslagen en afgeperst worden. Twee van de overlevenden worden gefolterd door middel van elektrocutie en verkocht.

Dit incident is geen uitzondering. Uit een rapport van Transnational Institute en Stop Wapenhandel dat maandag verscheen, blijkt dat de Europese Unie de afgelopen jaren steeds meer geld voorziet voor het uitbesteden van haar migratiebeleid aan regimes aan de grenzen van Europa. Maar liefst 48 procent daarvan blijken landen met dictatoriale regimes of landen die de mensenrechten schenden. Ook de Libische kustwacht is een geliefde partner. In ruil voor het tegenhouden van vluchtelingen, voorziet Europa in training, financiering en (militair) materieel voor de Libische kustwacht.

Dit beleid is niet alleen dodelijk, het is ook contraproductief. In Soedan, Turkije, Egypte, Libië en Eritrea werkt de Europese Unie samen met juist die regimes die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van vluchtelingenstromen. Dit is een migratiebeleid dat niet kán werken omdat het de grondoorzaken van migratie enkel versterkt: repressie, militarisering en gewapend conflict.

Dodelijkste grens ter wereld

Ondanks Trumps getweet is het niet de Amerikaans-Mexicaanse grens, maar zijn de Europese grenzen de dodelijkste ter wereld. Sinds 2014 lieten er volgens de Verenigde Naties 15.731 migranten het leven op de Middellandse Zee. Vijftienduizend doden, de dodentol van een oorlog. Dat is geen accident de parcours, maar een politieke keuze.

De Europese Unie spendeert miljarden euro’s aan grensbeveiliging. Onderzoek toont aan dat een groot deel van deze Europese subsidies, zo’n 316 miljoen euro, beland is bij de wapenindustrie voor de ontwikkeling van grensbewakingstechnologie.

De oplossingen die de wapenindustrie aandraagt om onze grenzen te “beveiligen” hebben geen oog voor de veiligheid van vluchtelingen die ze proberen buiten te houden. Het is weinig verwonderlijk dat grote wapenconcerns zoals Airbus, Leonardo en BAE Systems vooral die technologie produceren waar ze reeds ervaring in hebben, namelijk wapentechnologie.

De Europese buitengrenzen vertonen steeds meer gelijkenissen met de technologische ontwikkelingen op het slagveld. Drones en autonome grensrobots patrouilleren aan de grenzen. De bouw van hoogtechnologische muren is een groei-industrie die in 2022 een omzet zal genereren van naar schatting 35 miljard dollar. Van een migratiebusiness gesproken.

Dat het de wapenindustrie worst kan wezen dat vluchtelingen sterven op zee moge duidelijk zijn. In 2015 schreef één van de belangrijkste lobby-organisaties van de wapenindustrie, de Europese Organisatie voor Veiligheid, in een beleidsrapport besteld door Europese Unie dat fundamentele rechten “dan misschien wel politiek correct zijn, concurrentieel voordelig zijn ze niet”. Alsof fundamentele rechten een kwestie zijn van commercie.

Tweemaal langs de kassa

Voor wie de ironie ontgaan is, het gaat hier over een industrie die verantwoordelijk is voor het bevoorraden van tal van conflictgebieden met wapens. De wapenexport scheert de afgelopen jaren hoge toppen. Het Spaanse onderzoekscentrum Centre Delas rekenende recentelijk uit dat er tussen 2003 en 2014 Europese exportvergunningen ter waarde van 122 miljard euro werden goedgekeurd naar oorlogsgebieden. Europese wapens dragen daardoor rechtstreeks bij tot een intensivering van oorlogssituaties en een toename aan vluchtelingen.

Er zijn geen simpele antwoorden op het migratievraagstuk. Wat wel duidelijk is, is dat de export van allerlei hoogtechnologische wapens naar conflictgebieden geen deel is van de oplossing. Net zo min als het uitbesteden van grensbewaking aan regimes die berucht zijn voor het plegen oorlogsmisdaden. Niet enkel de vluchteling is hiervan het slachtoffer, op lange termijn verergert dit enkel de grondoorzaken waarom mensen op de vlucht slaan.

Nieuw rapport toont aan: EU heeft migratiebeleid uitbesteed aan autoritaire regimes
14-05-2018 -

De Europese Unie heeft de mensenrechten, democratie, vrijheid en de menselijke waardigheid bij het huisvuil gezet door haar grensbeleid uit te besteden aan autoritaire regimes, dat stelt een nieuw rapport van Transnational Institute en Stop Wapenhandel. De Europese samenwerking met derde landen rond migratiecontrole heeft niet alleen autoritaire regimes versterkt. Het heeft ook geleid tot een groeimarkt voor wapenbedrijven, ondergraaft de mensenrechten en verschuift geld voor ontwikkelingshulp naar grensbewaking.

De Europese Unie heeft de mensenrechten, democratie, vrijheid en de menselijke waardigheid bij het huisvuil gezet door haar grensbeleid uit te besteden aan autoritaire regimes, dat stelt een nieuw rapport van Transnational Institute en Stop Wapenhandel. De Europese samenwerking met derde landen rond migratiecontrole heeft niet alleen autoritaire regimes versterkt. Het heeft ook geleid tot een groeimarkt voor wapenbedrijven, ondergraaft de mensenrechten en verschuift geld voor ontwikkelingshulp naar grensbewaking.

Het rapport 'Expanding the Fortress' bestudeert de snelle groei in de externalisering van de grenzen en de akkoorden die daar sinds 1992 aan vooraf zijn gegaan. Grenscontrole is een centrale doelstelling geworden van het Europees buitenlands beleid, inclusief in haar ontwikkelings- en handelsbeleid. Deze maatregelen omvatten training van veiligheidstroepen, donaties van helikopters, patrouilleschepen en voertuigen, surveillance-technologie, de uitbouw van biometrische systemen en deportatie-akkoorden met derde landen.

Het rapport bekijkt van nabij 35 landen die door de EU als prioritair worden beschouwt en komt tot de vastelling dat:

  • 48% (17) van die landen een autoritaire regering hebben en maar vier landen als democratisch gelden.

  • 100% (35) van de landen een extreem of groot risico vormen voor de mensenrechten.

  • 51% (18) van de landen vallen in de categorie lage menselijke ontwikkeling

Niet enkel hebben de Europese Unie en haar lidstaten akkoorden met deze landen gesloten, ze knijpen ook een oogje dicht voor schendingen van de mensenrechten. Bovendien levert Europa financiële en materiële steun aan exact die ‘veiligheidstroepen’ die het meest verantwoordelijk zijn voor repressie en schendingen van de mensenrechten.

Het rapport neemt de samenwerking met Turkije, Libië, Egypte, Soedan, Niger, Mauritanië en Mali onder de loep. De resultaten zijn duidelijk. Deze regimes zijn door de Europese steun enkel versterkt in hun repressie van middenveldorganisaties en geweld en repressie van vluchtelingen. Kwetsbare vluchtelingen zijn hierdoor verplicht om andere, meer gevaarlijke routes te nemen waardoor ze nog meer afhankelijk zijn van mensensmokkelaars. Dit heeft geleid tot een toenemend aantal doden op de Middenlandse Zee en in Noord Afrika.

De toename aan fondsen voor grenscontrole komt voornamelijk de wapen- en veiligheidsindustrie ten goede. Deze industrie ziet in grensbeveiliging en surveillance een nieuwe, opkomende markt. Prominente winnaars van grensbeveiligingscontracten zijn onder andere Thales en Airbus, belangrijke wapenexporteurs naar conflictgebieden. Ook de Turkse wapenindustrie profiteert van Europese fondsen voor grensbeveiliging. Zo zijn Alsensan en Otokar twee opvallende voorbeelden van Turkse wapenbedrijven die voor miljoenen euro’s aan bestellingen hebben ontvangen dankzij Europees geld.

Lees hier het hele rapport.

Activisten voeren actie aan MR-kantoor tegen wapenexport naar Saoedi Arabië
08-05-2018 -

Een tiental activisten van het collectief Désarmez! voerde vanochtend actie aan het kantoor van de MR. De activisten lieten boodschappen en bebloede handafdrukken achter op de ruiten van het MR kantoor, als symbool voor de slachtoffers van de oorlog in Jemen. Ze klagen de wapenexport aan van het Waalse gewest naar Saoedi Arabië en de verantwoordelijkheid van de Waalse regering in het in stand houden van de oorlog in Jemen.

Een tiental activisten van het collectief Désarmez! voerde vanochtend actie aan het kantoor van de MR. De activisten lieten boodschappen en bebloede handafdrukken achter op de ruiten van het MR kantoor, als symbool voor de slachtoffers van de oorlog in Jemen. Ze klagen de wapenexport aan van het Waalse gewest naar Saoedi Arabië en de verantwoordelijkheid van de Waalse regering in het in stand houden van de oorlog in Jemen.

Jemen lijdt al drie jaar lang onder een bloedige oorlog, die aan 10.000 mensen het leven heeft gekost, 3 miljoen mensen op de vlucht heeft doen slaan en de grootste cholera uitbraak ooit heeft veroorzaakt. De Saoedi geleide coalitie heeft zich in Jemen schuldig gemaakt aan grootschalige schendingen van het internationaal humanitair recht, blijkt uit een rapport van de Verenigde Naties. "Europese lidstaten zijn medeplichtig aan de grootste humanitaire ramp van dit moment. De wapenexport naar Saoedi Arabië moet onmiddelijk stop gezet worden", zegt één van de activisten.
 
MR is medeplichtig
 
Waals minister president Borsus (MR) is niet van plan de wapenexport naar Saoedi Arabië te stoppen. Waalse wapenbedrijven zoals FN Herstal en CMI Defence krijgen nog steeds vergunningen om wapens te verkopen aan de Saoedies. CMI Defence levert voor 4 miljard geschutskoepels aan het Saoedisch regime, één van de grootste wapencontracten in de Belgische geschiedenis. De geschutskoepels gaan eerst naar Canada waar ze ingebouwd worden in pantservoertuigen met als eindbestemming Saoedi Arabië. In filmpjes die onlangs in de Canadese pers uitlekten, is te zien hoe eerder geleverde pantserwagens door het Saoedisch regime gebruikt worden voor het onderdrukken van interne protesten.
 
De actie vindt gelijktijdig plaats met het bezoek van een groep Belgische parlementsleden aan Saoedi Arabië. De delegatie wordt geleid door A. Destexhe (MR). Ook Peter De Roover (N-VA) en Sabien Lahaye-Bettheu (Open VLD) maken deel uit van de parlementaire delegatie. 
 
'Belgische parlementsleden gaan pleiten voor meer respect voor de mensenrechten, terwijl de Waalse regering vrolijk verder wapens blijft leveren en zo het Soedische regime en haar misdaden in Jemen legitimeert.", zegt een activist van het collectief Désarmez. "Compleet absurd. De Waalse regering moet de wapenexport naar Saoedi Arabië onmiddelijk stoppen."
Minister Muyters, geef geen Vlaams geld aan wapenonderzoek
08-03-2018 -

Vredesactie - ABVV - ACV - 11.11.11 - Greenpeace - VOS - Pax Christi - Vrede - Broederlijk Delen - Aan de Ijzer - IPIS - Fairfin - Intal - Palestina Solidariteit - Stop Uranium Wapens

Vlaanderen besliste in de jaren negentig om geen belastinggeld te spenderen aan militair onderzoek. Onze regering heeft sindsdien bij de besteding van overheidsmiddelen altijd rekening gehouden met waardevolle ethische regels. De Vlaamse technologische sectorfederatie Agoria vroeg vorige maand om die ethische regels te schrappen.

Vlaanderen besliste in de jaren negentig om geen belastinggeld te spenderen aan militair onderzoek. Onze regering heeft sindsdien bij de besteding van overheidsmiddelen altijd rekening gehouden met waardevolle ethische regels. De Vlaamse technologische sectorfederatie Agoria vroeg vorige maand om die ethische regels te schrappen.

Vlaamse ngo’s en vakbonden roepen bevoegd minister Muyters op om deze ethische criteria te behouden en geen Vlaams belastinggeld te besteden aan wapenonderzoek. Het ‘innovatiever’ maken van wapens maakt de wereld niet veiliger.

De militaire technologieën die nu worden ontwikkeld, worden binnenkort wereldwijd verhandeld en bepalen mee de oorlogsvoering van de toekomst. Bovendien toont onderzoek aan dat investeren in militair onderzoek geen enkel economisch nut heeft.

IWT-richtlijn blijft waardevol

In de jaren negentig besloot de Vlaamse regering tot ethische regels voor de werking van het Vlaams Wetenschapsinstituut IWT. Het verbod tot " steun aan onderzoeksprojecten met een mogelijke militaire affiniteit" werd bekend als de IWT-richtlijn. Deze richtlijn verbiedt militair onderzoek niet maar sluit overheidssteun aan wapenprojecten uit.

Eind januari kondigde minister Muyters aan een advies in te winnen bij VARIO, de strategische raad voor ondernemen en innovatie. Muyters ging daarmee in op de vraag van Agoria naar een versoepeling van de richtlijn. Nochtans zei de minister in 2015 dat er zich met de richtlijn helemaal geen problemen voordoen en dat hij de praktijk wilde voortzetten zoals ze was.

Een kwestie van oorlog en vrede

Na een grondige doorlichting van het beleid en de economische impact ervan in 2008, heeft het Vlaams Vredesinstituut (VVI) zich ook al uitgesproken voor het behoud van de ethische richtlijn.

Nu Muyters de IWT-richtlijn gaat herzien, zou het logisch zijn dat hij het VVI ook om een advies vraagt. In het Vlaams Parlement zei hij dat niet te zullen doen. Zijn partijgenoot en voorzitter van het Vlaams Parlement Jan Peumans vroeg op eigen initiatief wel een advies aan. Het is echter onduidelijk of minister Muyters op dit advies zal wachten voordat hij een beslissing neemt.

De IWT-richtlijn bewijst al tientallen jaren haar nut. Deze richtlijn is geen kwestie van economie, maar gaat over oorlog en vrede.

 

Ondertekend door:

Vredesactie
ABVV
ACV

11.11.11
Fairfin
Greenpeace Belgium
Vrede
Aan de Ijzer
Broederlijk Delen
IPIS – International Peace Information Service
Pax Christi Vlaanderen
Intal
Palestina Solidariteit
VOS – Vlaamse Vredesvereniging
Stop Uranium Wapens

Gaat Muyters plat voor de wapenlobby?
06-03-2018 -

Dit opiniestuk van Elvis Peeters, schrijver en vrijwilliger bij Vredesactie, verscheen op 6 maart in De Standaard.

Hoe hypocriet kan een samenleving zijn? Al bijna vier jaar herdenken we W.O. I, een van de meest gruwelijk uitgevochten conflicten in de geschiedenis van de mensheid. Die oorlog was huiveringwekkend in zijn innovatief vermogen nieuwe manieren te ontwikkelen om de vijand te doden, waarvan het gifgas dat werd ingezet in de Vlaamse velden een ontstellend hoogtepunt vormde. Tientallen auteurs hebben daar talloze boeken, columns en artikelen aan gewijd en de boeken kenden vele lezers. De barbaarse onrechtvaardigheid van die oorlog gaf indertijd een boost aan de Vlaamse Beweging en leidde ook tot de verzuchting ‘Nooit meer oorlog’. Vandaag, een eeuw na het einde van de Eerste Wereldoorlog, wil een Vlaams-nationalistisch minister publieke investeringen in de wapenindustrie terug bon ton maken. Qua symboliek kan dat tellen.

Dit opiniestuk van Elvis Peeters, schrijver en vrijwilliger bij Vredesactie, verscheen op 6 maart in De Standaard.

Hoe hypocriet kan een samenleving zijn? Al bijna vier jaar herdenken we W.O. I, een van de meest gruwelijk uitgevochten conflicten in de geschiedenis van de mensheid. Die oorlog was huiveringwekkend in zijn innovatief vermogen nieuwe manieren te ontwikkelen om de vijand te doden, waarvan het gifgas dat werd ingezet in de Vlaamse velden een ontstellend hoogtepunt vormde. Tientallen auteurs hebben daar talloze boeken, columns en artikelen aan gewijd en de boeken kenden vele lezers. De barbaarse onrechtvaardigheid van die oorlog gaf indertijd een boost aan de Vlaamse Beweging en leidde ook tot de verzuchting ‘Nooit meer oorlog’. Vandaag, een eeuw na het einde van de Eerste Wereldoorlog, wil een Vlaams-nationalistisch minister publieke investeringen in de wapenindustrie terug bon ton maken. Qua symboliek kan dat tellen.

Na W.O. I kenden we een tweede wereldoorlog en nadien droegen nog vele Belgische regeringen bij aan allerhande oorlogen in Afrika, het Midden-Oosten en de Balkan. Toch was er ook licht in de duisternis. In de jaren ’90 van vorige eeuw nam de Vlaamse regering de moedige, ethische beslissing om geen Vlaamse overheidssteun te geven aan militair onderzoek, de zogenaamde IWT-richtlijn. De richtlijn verbiedt niet het onderzoek, maar sluit belastinggeld voor wapenprojecten uit.

Uiteraard is die richtlijn een doorn in het oog van de wapenindustrie. Enkele weken geleden pleitte Agoria, de Vlaamse sectorfederatie van de defensie-industrie, op Radio 1 voor de afschaffing ervan. De reactie van bevoegd minister Muyters kwam ontluisterend snel. Diezelfde dag nog kondigde hij aan om het twintig jaar oude verbod te willen herzien. Minister Muyters vroeg daarvoor een advies aan de Vlaamse Adviesraad voor Innoveren en Ondernemen (VARIO), die tegen 8 maart een antwoord moet geven. Aan het Vlaamse Vredesinstituut, nochtans een instelling die verbonden is aan het Vlaams Parlement, en in deze materie niet onkundig, vroeg hij geen advies. In 2008 reeds maakte het Vlaams Vredesinstituut op initiatief van het Vlaams Parlement een studie naar de macro-economische impact van investeringen in onderzoek en ontwikkeling die de defensie-industrie ten goede komen. De conclusie van die studie luidt dat er weinig aanwijzingen zijn voor een beduidend positief effect van militaire onderzoeken en ontwikkeling op de economie. Zelfs geen economische reden dus om de richtlijn te wijzigen.

Toch wil Agoria dat Vlaanderen mee stapt in een oorlogseconomie die geen antwoord biedt op de veiligheidsuitdagingen waarmee we vandaag geconfronteerd worden. De ongebreidelde wapenexport naar het Midden-Oosten heeft geleid tot rampzalige gevolgen. Veiligheid? Vraag dat aan de Jemeni die een ‘hoogtechnologische’ bom op zijn hoofd krijgt.

De kwestie is dringend. De druk van de wapenlobby blijkt groot. Als schrijver is het mij onmogelijk daar nog gauw een roman aan te wijden, dat vergt tijd, en dan is het te laat. Ik kan in deze zaak mijn pen slechts gebruiken om daar in een column op te wijzen.

Een overheid dient keuzes te maken. Alleen al omdat de budgetten waarmee ze werkt beperkt zijn. Ook de budgetten voor onderzoek, die minister Muyters beheert. Ofwel besteedt de overheid geld aan onderzoek dat mogelijk onze levenskwaliteit verhoogt, zoals naar kanker of duurzame klimaatoplossingen, ofwel investeert ze ook in onderzoek naar wapentuig dat de kwaliteit van het doden verhoogt.

Dat is, of ze wil of niet, een ethische opdracht. Die laat je niet aan lobbygroepen over. Als overheid maak je keuzes in naam van de samenleving. De IWT-richtlijn betekende een ethische keuze tegen een industrie van de dood. Die nu herroepen, haalt het laatste greintje geloofwaardigheid onderuit van wie beweert uit een beweging te stammen die gesterkt werd met de gedachte Nooit meer oorlog. Wil minister Muyters het zover drijven?

 

Na 20 jaar verbod gaat Vlaanderen militair onderzoek subsidiëren
06-03-2018 -

Dit artikel van Dominique Soenens verscheen op 2 maart 2018 op Apache.be

Geld investeren in onderzoek voor militair gebruik, Vlaams minister van Economie Philippe Muyters ziet er geen graten in. Het 20 jaar oude verbod om “steun te verlenen aan onderzoeksmandaten, wetenschappelijk onderzoek of ontwikkelingen die rechtstreeks leiden tot toepassing in wapens en wapensystemen, munitie en technologie voor militair gebruik”, wordt op vraag van Agoria herzien. ‘We moeten ons aligneren met wat er in Europa gebeurt’, klinkt het. Maar Vredesactie reageert verbolgen: ‘Nooit Meer Oorlog: dat zet men nu op de helling’.

Dit artikel van Dominique Soenens verscheen op 2 maart 2018 op Apache.be

Vlaanderen gaat militair onderzoek subsidiëren. Vlaams minister van Economie Philippe Muyters (N-VA) vraagt aan de Vlaamse Adviesraad voor Innovatie en Ondernemen om advies uit te brengen, nadat Agoria al aandrong om het bijna 20 jaar oude verbod te herzien. “Wij willen ons aligneren met wat er in Europa gebeurt.”

Na bijna 20 jaar verbod zal Vlaanderen binnenkort meer dan waarschijnlijk militair onderzoek beginnen subsidiëren. Op dit moment bekijkt de Vlaamse Adviesraad voor Innovatie en Ondernemen (VAIO) op vraag van Vlaams minister van Economie Philippe Muyters de regel die overheidssubsidies in militair onderzoek verbiedt.

Die regel voorkwam sinds 1999 dat het Instituut voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT) “steun zou verlenen aan onderzoeksmandaten, wetenschappelijk onderzoek of ontwikkelingen die rechtstreeks leiden tot toepassing in wapens en wapensystemen, munitie en technologie voor militair gebruik”.

‘Kansen ontnomen’

De regel ligt heel gevoelig, vooral omdat de Belgische industrie al langer vindt dat het op die manier kansen ontnomen wordt.

Op 30 januari zette Peter Demuynck, algemeen directeur van technologiefederatie Agoria, de eis van de industrie kracht bij in het Radio 1-programma ‘De Ochtend’. Daarin zei hij:

“Wanneer Vlaanderen zijn beleid qua steun voor militaire technologie niet grondig bijstuurt en zich op dit vlak ook niet aligneert met de strategie van de andere Europese landen, zal het zich niet kunnen handhaven als innovatieve topregio. Zeker nu Europa een onderzoekfonds heeft gecreëerd voor militaire ontwikkelingsprojecten en de lidstaten militair nauw gaan samenwerken. (…) Bedrijven en universiteiten dreigen tientallen miljoenen euro’s aan Europese onderzoeksteun mis te lopen, maar ook de innovatieve economische activiteit die uit het onderzoek zal voortkomen.”

Nadat Agoria zijn eis kenbaar maakte, besloot Vlaams minister Philippe Muyters om het advies te vragen van de Vlaamse Adviesraad voor Innovatie en Ondernemen (VAIO), die tegen 8 maart een antwoord moet geven.

De voorganger van de adviesraad liet zich, toen op vraag van Patricia Ceysens (Open VLD), in 2008 al negatief uit over de richtlijn van 1999 en adviseerde ook toen al om een versoepeling. Ook nu is officieus te horen dat het advies in dezelfde richting zal gaan.

Maar veel belangrijker nog: Philippe Muyters zelf is voorstander van een versoepeling, net als coalitiepartner Open VLD.

“Er is onduidelijkheid over onderzoek naar dual use-projecten, die zowel voor militaire als civiele doeleinden kunnen gebruikt worden (zoals bijvoorbeeld beeldschermtechnologie,- red.). Maar nog belangrijker zijn de Europese ontwikkelingen. Het is duidelijk dat we als land en als regio over de juiste instrumenten moeten beschikken om de actoren in Vlaanderen te steunen. De Vlaamse bedrijven en onderzoeksinstellingen moeten in elk geval op dezelfde voorwaarden als hun partners in andere lidstaten kunnen deelnemen aan de Europese programma’s.”

‘Nooit meer oorlog’

Vredesactie is niet blij met de gang van zaken. “Er wordt gesproken over dual use-onderzoek, maar dat is onder de huidige richtlijn perfect mogelijk. Als de minister zijn goedkeuring heeft voor dat soort onderzoek kan dat. We hebben de indruk dat dat argument gebruikt wordt om de subsidiëring van militair onderzoek erdoor te krijgen”, zegt woordvoerder Bram Vranken.

Het stoort het Vredesactie ook dat het Vlaams Vredesinsituut (VVI) geen vraag tot advies kreeg van minister Muyters, terwijl het daar naar eigen zeggen het best toe geplaatst is. Op initiatief van het Vlaams Parlement maakte het Vlaams Vredesinstituut in 2008 een studie naar de macro-economische impact van investeringen in onderzoek en ontwikkeling die de defensie-industrie ten goede komen.

Minister Muyters zit niet meteen te wachten op het advies van het Vredesinstituut, dat nochtans aan het Vlaams Parlement verbonden is.

“De conclusie van die studie was dat er weinig aanwijzingen zijn voor een beduidend positief effect van militaire O&O (onderzoek en ontwikkeling, – red.)  op de economie”, aldus Vranken. Het Vlaams Vredesinstituut zelf neemt op dit moment geen standpunt in.

Het is volgens Bram Vranken duidelijk dat Minister Muyters niet meteen zit te wachten op het advies van het Vredesinstituut, dat nochtans aan het Vlaams Parlement verbonden is. Philippe Muyters:

“Het VVI heeft volgens mij zeer veel mensen gecontacteerd. Mijn reactie was dat ik geen formeel advies wilde vragen. Het Instituut kan op eigen initiatief advies uitbrengen, dat heb ik hen ook gemeld. Intussen heeft de voorzitter van het Vlaams Parlement zelf het VVI om een advies over deze materie gevraagd.”

Dat de minister verwijst naar de Europese context en de investeringsprogramma dat daar gebeurt, smaakt wrang, zegt Vranken. “Vlaanderen heeft altijd de pacifistische gedachte gekoesterd. Nooit Meer Oorlog: dat leefde heel erg bij ons. Dat zit men nu op de helling.”

Europese subsidies voor onbemande onderzeeërs
06-03-2018 -

Dit artikel door Kristof Clerix verscheen op 28/02/2018 in Knack
De Europese Commissie maakt 35 miljoen euro vrij voor een militair onderzoeksproject over de inzet van onbemande drones en duikboten in een maritieme omgeving. Volgens de ngo Vredesactie is sprake van 'belangenvermenging' en een 'gebrek aan transparantie'.

Dit artikel door Kristof Clerix verscheen op 28/02/2018 in Knack

Liefst een half miljard euro per jaar gaat de Europese Commissie vanaf 2021 pompen in militair onderzoek. In de aanloop naar dat nieuwe subsidieprogramma -het Europees Defensie Fonds- verdeelt de Commissie de komende drie jaar in een "voorbereidende actie" alvast 90 miljoen euro onder militaire onderzoeksprojecten. De eerste vijf zijn recent geselecteerd door het Europees Defensieagentschap (EDA) in Brussel. Eén klein subsidiecontract -voor een horizonverkenning rond toekomstig onderzoek- is eind 2017 reeds ondertekend. Het EDA verwacht dat de andere vier contracten eind maart 2018 ondertekend zullen zijn.

Een van de geselecteerde onderzoeksprojecten, Ocean2020, focust op de inzet van onbemande drones en onderzeeërs in een maritieme omgeving. Onder leiding van het Italiaanse bedrijf Leonardo nemen 42 partners uit 15 EU-landen er aan deel -zowel bedrijven, onderzoeksinstellingen als ministeries. Ze gaan onderzoeken hoe de onbemande tuigen onder en boven water kunnen communiceren met Europese marines.

Volgens de betrokken bedrijven gaat de Commissie het onderzoek met 35 miljoen euro ondersteunen. De ngo Vredesactie vindt het 'frappant' dat uitgerekend Leonardo de subsidiepot mee binnenhaalt. Net als vijf andere partners van Ocean2020 -MBDA, Saab, TNO, Indra en de Frauenhofer Gesellschaft- was Leonardo lid van de zogenaamde Group of Personalities. Die groep van 16 experts, bijeengeroepen door de Europese Commissie, publiceerde in 2016 een rapport waarin hij Europa opriep 3,5 miljard euro uit te trekken voor militair onderzoek.

'Het is onaanvaardbaar dat wapenbedrijven betrokken zijn bij het opmaken van beleid. Het is al helemaal wraakroepend dat diezelfde bedrijven daarna miljoenen aan subsidies weten binnen te halen dankzij het beleid waar ze zelf aan hebben meegeschreven', zegt Bram Vranken van Vredesactie. 'Dit is belangenvermenging, zij het niet in de juridische zin want voor zover wij weten zijn hier geen wetten overtreden. Maar deontologisch gezien is dit wel een probleem.'
Het Europees Defensieagentschap reageert dat de technische evaluatie die voorafging aan de selectie van de projecten losstaat van de Group of Personalities. 'Enkel onafhankelijke experts met de nodige expertise en zonder belangenconflict waren daarbij betrokken', zegt woordvoerster Pauline Massart. Het inhoudelijke werkprogramma voor de subsidies wordt bovendien opgesteld door nog een andere expertengroep.

Vredesactie hekelt dat de namen van experten die betrokken zijn bij de evaluatie van de projecten niet publiek worden gemaakt. Vranken: 'Het is verontrustend dat de Europese Commissie lak heeft aan elke vorm van transparantie. Op zijn minst zou je mogen verwachten dat ze haar eigen regels naleeft.' Volgens het EDA worden de namen op het einde van de rit pas onthuld, 'om hun onafhankelijkheid te verzekeren en invloed van buitenaf te vermijden tijdens het evaluatieproces'.

Vredesactie noemt het gebrek aan transparantie rond de Europese militaire onderzoeksprojecten echter 'fundamenteel'. Vranken: 'De Europese Ombudsman is onlangs, na een klacht van Vredesactie, tot de conclusie gekomen dat er "systemische problemen" zijn bij het EDA wat betreft het behandelen van vragen op basis van de openbaarheid van bestuur-wetgeving. Het EDA speelt een belangrijke rol bij de implementatie van het Europees Defensie Fonds. Dat een dergelijk agentschap zelfs niet de capaciteit heeft om vragen van openbaarheid van bestuur te beantwoorden, is behoorlijk hallucinant.' Het EDA van zijn kant stipt aan dat het in november 2017 de 'nodige procedures en structuur' heeft opgezet om systematisch op openbaarheidsverzoeken te antwoorden. 'We wensen ook te onderstrepen dat die opmerking van de Europese Ombudsman geen conclusie of beslissing was, maar enkel de situatie van voor november 2017 reflecteerde', zegt woordvoerster Massart. 'Tegen Pasen verwachten we een beslissing van de ombudsman in deze zaak.'

CC Falcoln Photography
Vlaamse wapens gebruikt in oorlogen in Jemen en Libië?
01-02-2018 -

UPDATE: na een interpellatie in het Vlaams Parlement, heeft de Vlaamse regering te kennen gegeven dat het niet gaat over Vlaamse beeldschermen.

Volgens onderzoek van Vredesactie werd er naar alle waarschijnlijkheid militair materiaal van het Vlaamse bedrijf Esterline ingezet in zowel de oorlog in Jemen als in Libië. In beide landen zijn gruwelijke conflicten aan de gang die al duizenden slachtoffers maakten.

CC Falcoln Photography

UPDATE: na een interpellatie in het Vlaams Parlement, heeft de Vlaamse regering te kennen gegeven dat het niet gaat over Vlaamse beeldschermen.

Volgens een onderzoeksdossier dat vandaag werd gepubliceerd door de vzw Vredesactie, werd er naar alle waarschijnlijkheid militair materiaal van het Vlaamse bedrijf Esterline ingezet in zowel de oorlog in Jemen als in Libië. In beide landen zijn gruwelijke conflicten aan de gang die al duizenden slachtoffers maakten.

Kort na de start van de oorlog in Jemen in 2015, kondigde het Canadese wapenbedrijf Esterline eencontract aan voor de levering van cockpits aan het Amerikaanse bedrijf IOMAX. De cockpits worden geïntegreerd in “Archangels”, militaire vliegtuigen bestemd voor de Verenigde Arabische Emiraten. De beeldschermen van die cockpits werden naar alle waarschijnlijkheid geproduceerd in de Vlaamse vestiging van Esterline in Kortrijk, zo blijkt uit onderzoek van Vredesactie.

Enkele maanden na de aankondiging van Esterline, verleende de Vlaamse regering een vergunning voor export van onderdelen van gevechtsvliegtuigen aan de Amerikaanse defensie-industrie. Aangezien de Amerikaanse wapenindustrie niet de eindgebruiker is, is het onduidelijk waar deze componenten uiteindelijk terecht kwamen.

60 tot 70 procent van het eindgebruik van de Vlaamse wapens is ongekend. Dat betekent dat ook de Vlaamse regering amper weet waar de Vlaamse wapens terecht komen. Het onderzoek toont echter aan dat deze beeldschermen waarschijnlijk terecht zijn gekomen in de Verenigde Arabische Emiraten.

Dat zou hoogst problematisch zijn. Een beeldscherm mag dan al onschuldig klinken, zonder zo'n scherm zou een gevechtsvliegtuig niet kunnen vliegen en geen bommen kunnen werpen.

Schending VN wapenembargo

De Archangel vliegtuigen werden gepositioneerd in Libië ter ondersteuning van de regering van generaal Haftar in het oosten van het land. Dat is volgens een rapport van de Verenigde Naties een schending van het VN-wapenembargo dat sinds 2011 op Libië van kracht is. Op satellietbeelden die gemaakt werden tussen juni 2016 en maart 2017 werden de Archangel vliegtuigen meerdere malen geïdentificeerd. Dat werd in een reactie ook toegegeven door Ron Howard, de CEO van het Amerikaans wapenbedrijf IOMAX dat de vliegtuigen leverde.

Generaal Haftar vecht tegen de door de VN erkende regering in Tripoli, die door de Europese Unie wordt gesteund.

Ook in Jemen werd de Archangel op grote schaal ingezet door de Verenigde Arabische Emiraten. De Saoedi-geleide coalitie, waar de VAE deel van uit maken, heeft zich in Jemen schuldig gemaakt aan grootschalige schendingen van het oorlogsrecht. Sindsdien lijden 17,8 van de 28 miljoen Jemenieten honger en wordt het land geteisterd door de grootste cholera-epidemie ter wereld.

In een reactie vraagt Vredesactie aan de Vlaamse regering om meer duidelijkheid te verschaffen over de inzet van Vlaamse wapens door de Verenigde Arabische Emiraten.

Wie heeft onze wapens in handen en hoe worden die wapens gebruikt? Maken wij de gruwelijke oorlog in Jemen mee mogelijk? Dat zijn simpele vragen waar de regering nu geen antwoord op heeft. Hoog tijd dat de Vlaamse regering er werk van maakt om ervoor te zorgen dat we wel weten waar onze wapens terecht komen.

Pagina's